Choyte.com  Ngày 10-11 vừa qua, Bộ Y tế đã yêu cầu kiểm tra toàn bộ thiết bị mua từ Công ty Bio-Rad, do trước đó có thông tin Văn phòng Bio - Rad Việt Nam đã chi tổng cộng 2,2 triệu đô la Mỹ để hối lộ các quan chức bệnh viện phía Việt Nam từ năm 2005-2009.

Từ sự việc này đã có câu hỏi được đặt ra. Liệu có sự liên hệ nào giữa việc mua sắm trang thiết bị y tế với tình trạng chi hoa hồng, hay tệ hơn là hối lộ như vụ việc trên?

Hiện nay, việc đầu tư trang thiết bị y tế ở hầu hết các tỉnh đều đang lãng phí và tồn tại nhiều vấn đề.

Lãng phí

Bệnh viện lớn nào ở Cần Thơ cũng được trang bị máy chụp cộng hưởng từ MRI, như Bệnh viện Quân y 121, Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ,.... Ngoài ra, bệnh viện tư nhân Hoàn Mỹ (Cửu Long) cũng tự trang bị một máy chụp cộng hưởng từ (MRI).

Giữa tháng 8 vừa qua, máy chụp MRI, CT của bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ bị hư, bệnh viện này than mình phải chuyển bệnh nhân qua các bệnh viện khác để chụp.

Số tiền mua máy MRI là 26,6 tỉ đồng, mua máy CT scanner 64 lát cắt là hơn 20 tỉ đồng, bằng nguồn tiền dự án hỗ trợ y tế đồng bằng sông Cửu Long. Dự án vừa kết thúc chưa bao lâu thì cả hai máy hiện đại nhất này đều “đắp chiếu”.

Tổng giám đốc một công ty chuyên kinh doanh trang thiết bị y tế tại TPHCM cho rằng đây là sự đầu tư lãng phí. Theo ông, trên địa bàn một thành phố như Cần Thơ chỉ cần một đến hai máy MRI, hai máy này sẽ cùng phục vụ cho bệnh nhân của các bệnh viện. Bởi theo ông, máy MRI có thể hoạt động ổn định khi mỗi ngày một máy chụp cho khoảng 40-50 bệnh nhân. Hoạt động “xé lẻ” như hiện nay, mỗi bệnh viện chỉ phục vụ cho 5-10 bệnh nhân/ngày. Tiền điện, tiền bảo dưỡng máy vô cùng tốn kém.

Không chỉ Cần Thơ lãng phí, nhiều bệnh viện tại TPHCM như Bệnh viện Răng hàm mặt Trung ương trước đây, dù không có khoa Vi sinh nhưng lại mua tủ giữ ấm (loại tủ dùng để nuôi cấy vi khuẩn). Việc mua máy phân tích khí trong máu cũng vậy, gần một năm đưa máy về, bệnh viện này chưa phân tích ca nào, trong khi hóa chất dùng để cho máy hoạt động (không sử dụng cũng phải cho máy chạy với hóa chất để bảo dưỡng) khoảng 20 triệu đồng/ba tháng và máy phải được cắm điện quanh năm! Như vậy, dù không sử dụng, bệnh viện vẫn phải tiêu tốn tiền hóa chất và tiền điện cho riêng chiếc máy này lên đến gần cả trăm triệu đồng mỗi năm.

Trong đợt dịch sởi vừa qua, Bệnh viện Bạch Mai - Hà Nội được Bộ Y tế cấp cho 10 máy thở nhưng cả 10 máy đều bị trục trặc, hư hỏng. Đại diện Bộ Y tế lý giải, tất cả các máy thở được xuất cấp cho các bệnh viện đều được lấy từ nguồn dự trữ quốc gia. Các thiết bị này được dự trữ ở trong kho. Vì cất giữ trong thời gian dài nên máy trục trặc về ắc quy. Tất cả các máy này đều chưa từng được đưa vào sử dụng.

Nhiều bệnh viện ở các tỉnh như Lâm Đồng, Tiền Giang, Bình Định... cũng rơi vào tình trạng đầu tư trang thiết bị y tế dư thừa, không có người sử dụng...

Chưa ai tính hiệu quả đầu tư

Một chuyên gia nghiên cứu về việc đầu tư trang thiết bị y tế tại các bệnh viện cho rằng việc đầu tư trang thiết bị ở các cơ sở y tế hiện nay chưa đúng nghĩa của hai chữ đầu tư.

Theo vị chuyên gia này, hiện nay mức đầu tư cho một bệnh viện hạng 1 trực thuộc tỉnh cũng mất ít nhất từ 1,5 tỉ đồng/giường bệnh; một bệnh viện của Trung ương khoảng 5 tỉ đồng/giường bệnh. Thiết bị chụp, chiếu cũng nằm trong số đó.

Để đầu tư vào một máy MRI với từ lực 1,5 Tesla hết khoảng 38 tỉ đồng, chi phí cho một năm thay khí Heli hết khoảng 1,2 tỉ đồng, ngoài ra còn phí vận hành, sửa chữa, bảo trì hết khoảng gần 100 triệu/năm. Khi máy hư hỏng, thay phụ tùng hết khoảng vài trăm triệu đến 1 tỉ đồng. Ngoài ra, còn phải tốn chi phí đào tạo người sử dụng máy, đọc kết quả. Nếu phải vay vốn để đầu tư, mỗi năm còn phải trả lãi từ 5-10%. Trong khi đó, máy MRI chỉ sử dụng tối đa 10 năm. Nếu mỗi ngày chỉ chụp khoảng 20 người bệnh thì đầu tư sẽ không có lãi. Mỗi ngày phải chụp cho 40 người bệnh thì mới có lãi.

Việc đầu tư thiết bị máy móc là điều tất yếu, nhưng đầu tư chồng chéo giữa các bệnh viện ngành, của bệnh viện trực thuộc bộ, bệnh viện trực thuộc tỉnh thì tiền ngân sách nhà nước bao nhiêu cho đủ.

Trong một bài phân tích về việc đầu tư trang thiết bị y tế tại Việt Nam và đề xuất tăng cường hiệu quả đầu tư, TS. Đặng Việt Hùng - Vụ Kế hoạch - Tài chính Bộ Y tế, nhận định hầu hết các bệnh viện đầu tư vào trang thiết bị  y tế như một công cụ cạnh tranh và làm thương hiệu cho bệnh viện (bên cạnh các lợi ích về chuyên môn).

Hoàng Nhung (Thời báo kinh tế Sài Gòn)